Skip to main content

Ktoś tu się poważnie wściekł. Rosyjskie statki zaopatrzeniowe mogą potrzebować dwóch rund dokowań podczas jednej misji, żeby dostarczyć zapasy i nieco unieść orbitę ISS, a to odbywa się co jakiś czas, by stacja zawczasu się nie zdeorbitowała. Wszystko to ma związek z nieszczelnym tunelem modułu Zwiezda, aczkolwiek Roskosmos już zdążył zaprzeczyć wyłączeniu tunelu z eksploatacji.

Tunel PrK oblega tylny koniec rosyjskiego modułu Zwiezda i łączy wnętrze instalacji z portem do dokowania dla statków Progress. Tamtędy właśnie kosmonauci przechodzili do podłączonego statku, aby przenosić zapasy między całością ISS, a ładownią. RussianSpaceWeb wskazuje, że partnerzy stacji zdecydowali o całkowitym zamknięciu tunelu, który już od lat… przecieka. Jak chodzi o manewry orbitalne, nie byłoby przeciwwskazań, aby dalej mógł on spełniać swoje zadanie. Ale już w kontekście przenoszenia ładunków, sprawa robi się nieco bardziej skomplikowana.

Jeden do rozładunku, drugi do unoszenia orbity

Obydwie te operacje wykonywano w ramach tego samego postoju Progressa przy tylnym porcie Zwiezdy. Po wejściu zmian w życie, statek musiałby przyłączyć się do modułu Poisk, gdzie załoga mogłaby otworzyć włazy i przenieść dostarczone wyposażenie oraz zapasy. Dopiero po rozładunku pojazd stamtąd by się odłączył i ponownie zadokował: ale już przy Zwiezdzie. A dlaczego akurat tam? Bo właśnie przy tam Progress jest optymalnie ustawiony względem głównej osi stacji: wtedy zaś używa się dwóch jego silników do uniesienia orbity.

Pierwszą misją na nowych zasadach miałby być już Progress MS-36 (w oznaczeniach NASA: Progress 97). 24 listopada wystartowałby z Bajkonuru i 26 listopada podłączyłby się do Poiska. Taki stan rzeczy potrwałby już do samego końca eksploatacji stacji.

Piątka członków załogi schroniła się w Dragonie

Nieszczelności trapią rosyjską część ISS już od dłuższego czasu. Ucieczka powietrza z PrK trwa co najmniej od 2019 roku i w tym czasie Roskosmos próbował uszczelniać swój moduł: jednak bez większego powodzenia. W czerwcu tego roku, podczas operacji związanych z ładunkiem Progressa 95, tempo wycieku wzrosło do ok. 0,9 kg powietrza… dziennie. Strona rosyjska przyszykowała kolejne plany dotyczące poszukiwania i naprawy nieszczelności, jednak umówmy się: Rosjanie nie radzą sobie z tym tematem od lat i trudno powiedzieć, czy jest to efekt ich niekompetencji, czy też może ich niechęci do pełnego usunięcia usterek. Niewykluczone też, że stopień uszkodzeń jest tak duży, że zwyczajnie nie da się tego opanować. A skoro tak: decyzja o wyłączeniu PrK jest rozsądna i potrzebna.

Czytaj dalej poniżej

5 czerwca zdecydowano się na przecięcie jednego ze wsporników, aby uzyskać lepszy dostęp do miejsca podejrzewanego o wyciek. NASA wtedy przytomnie uznała, że może dojść do poważnego zdarzenia na ISS i skierowała wtedy czterech członków Crew-12 oraz astronautę Chrisa Williamsa do kapsuły Dragon: było to bezpieczne schronienie na wypadek problemów.

Co wtedy zrobił Roskosmos? Cóż… wstrzymał te prace, skupiając się dalej na pomiarach i analizach, a załoga wróciła do zwykłych zajęć już w całości stacji. PrK jest od dłuższego czasu raczej słabo używany ze względu na wycieki, a postulowana też już od pewnego czasu, rezygnacja z przechodzenia przez tunel oznaczałaby nie tylko doraźną naprawę problemu, ale i konieczność przeorganizowania funkcjonowania stacji.

Roskosmos zaprzecza

Nie jest to pierwszy raz, gdy wspomina się przynajmniej o możliwości wyłączenia PrK: bo takie rzeczy wskazywano już wcześniej i robili to dziennikarze zajmujący się kosmosem i posiadający swoje źródła w NASA. Niemniej, 29 października szef Roskosmosu, Dmitrij Bakanow, zaprzeczył informacjom o wyłączeniu przedziału z eksploatacji i zapewnił media o tym, że praca przebiega tak, jak zwykle. Jak jest naprawdę? Trudno powiedzieć. Zwiezdy nie wyłączono niemal na pewno w całości, ale zamknięcie PrK na stałe wydaje się logiczne i potrzebne. Dużo więcej powie nam najbliższa runda logistyczna z pomocą statku Progress.

Czytaj również: Poważny problem na ISS. Kluczowy element stacji ma kłopoty

Warto przy tej okazji wskazać, że Progress nie jest jedynym pojazdem zdolnym do podniesienia orbity: NASA potwierdziła, że całkiem niedawno, bo 25 września, Cygnus XL uruchomił silnik na 18 minut, unosząc nieco orbitę ISS. Dla ISS do końca misji nie zmieniłoby się więc nic konkretnego. Ale już rosyjskie misje musiałyby robić pierwsze dokowanie, „lokalny przelot” i ponowne połączenie ze stacją po zakończeniu rozładunku, już celem podniesienia orbity całości. Wszyscy mają tam już, zapewne, serdecznie dość tego przeciekającego tunelu i wyłączenie go z eksploatacji w trwały sposób, zdaje się być najrozsądniejszą rzeczą, jakiej można dziś dokonać.